خسوف یا ماه گرفتگی،رویدادی است که در برخی از سالها روی می دهد. این واقعه در هر سال بین 0 تا 3 بار روی می دهد. امسال (سال 1386)در روز پنج شنبه دوم  اسفند خسوف کاملی از ساروس 133  در کشورمان قابل مشاهده است. هرچند ماه گرفتگی نیمسایه ساعتی قبل آغاز گردیده اما بدلیل عدم حساسیت کافی چشم انسان، قادر بدیدن تغییر نورانیت ماه نیستیم ،اما زمان آغاز ماه گرفتگی بصورت جزیی ساعت  5:13 بامداد پنج شنبه 2  اسفند خواهد بود.خسوف ساعت 6:31  این صبحگاه کامل خواهد شد وتا ساعت 7:21  ادامه خواهد داشت. ساعت 8:39  تاریخ مذکور، ماه از سایه زمین خارج خواهد شد. بخشهای شرقی قاره آفریقا،شمال شرق اروپا،بخش اعظم امریکا ،کانادا ، قطب شمال و امریکای جنوبی از جمله مناطقی هستند که این پدیده را بطور کامل مشاهده می کنند.در عوض قاره استرالیا،کره،ژاپن،فیلیپین،اندونزی،مالزی، بخشهای زیادی از روسیه و اساساً شرق آسیا این واقعه را مشاهده نمی کنند. ایران چین ،هند و بسیاری از کشورهای آسیای میانه ، نیز بخشهایی از این ماه گرفتگی را شاهد هستند.مناطق شرق کشورمان در مرحله گرفت جزیی با طلوع خورشید روبرو خواهند شد و تهران و مناطق مرکزی کشور در آستانه کامل شدن این گرفت با روشنی هوا و نهایتاً طلوع خورشید ،این فرصت را از دست می دهند ضمن آنکه  ماه نیز بصورت گرفته غروب می کند. طلوع خورشید در تهران ساعت 6:48 می باشد .

مشاهده این رویداد درمناطق غربی کشورمان ازشرایط مناسبتری برخوردار است. لازم به ذکر آنکه رصد خسوف با چشم غیر مسلح نیز امکان پذیر بوده و برای چشمان انسان نیزخطری ندارد. سیاره کیوان حلقه بر گردن 8/2 درجه بالاتر از ماه هنگام این خسوف قرار دارد. گرفت کامل حدود 50 دقیقه به طول می انجامد. در اقیانوس اطلس جنوبی قلب الاسد در زمان خسوف پشت ماه پنهان شده و اختفا روی خواهد داد که از ایران قابل مشاهده نیست. نیمی از ساکنان کره خاکی که ماه را در آسمان خود دارند ،شاهد پدیده خسوف هستندو از این نظر پر بیننده ترین واقعه نجومی محسوب می شود.با توجه به زمان نامناسب  و کیفیت نه چندان حالب مشاهده این ماه گرفتگی ،انجمن امسال هیچگونه اقدام ترویجی را برای ایجاد امکان مشاهده عمومی به انجام نرساند.

یادآور می شویم که سال گذشته با همکاری مجری  طرح برج میلاد برنامه رصد خسوف 13  اسفند1385 را برنامه ریزی و اجرا نمود که با استقبال خوب مردم پایتخت وعلاقمندان وقایع نجومی روبرو شد . نمایشگاه و مسابقه ای نیز در این زمینه در هفته جهانی نجوم در سال 1386 برگزار و به برندگان جوایز نفیسی از جمله تلسکوپ 6  اینچ  و دوربین دو چشمی اهدا گردید.

در زمان گرفت کامل امسال رنگ ماه به قرمز مسی نزدیک است و دلیل آن درصد گرفت کامل در این خسوف می باشد. علت رنگ سرخ ماه در هنگام خسوف کامل، عبور نور خورشید از جو زمین و شکست نور بدرون مخروط سایه است که در این رویداد بر اساس خاصیت ویژه ای،نور قرمز عبور و در مخروط سایه زمین حضور دارد.

 عکسبرداری از خسوف :

در این بخش سعی می کنیم نکات لازم برای عکسبرداری موفق از خسوف را خاطر نشان کنیم : همانطور که می دانید برای عکسبرداری از هر پدیده آسمانی و یا هر پدیده دیگری با استفاده از دوربین های عکسبرداری معمولی و خانگی امکان پذیر نمی باشد از این رو تنها نوع دوربین مناسب برای عکاسی از این پدیده ها دوربین های مکانیکی و یا دیجیتال هستند .برای آنکه ماه با جزئیات کامل بر روی فریم عکاسی ثبت شود لنز تله ای به بزرگی 1000-125 هستید البته عملاً به جای استفاده از لنزهای بسیار بزرگ، می شود از تلسکوپهای کوچک آماتوری نیز استفاده نمود در ضمن همانطور که واضح است به علت آنکه عکاسی های آسمانی معمولاً نیازمند صرف زمان زیاد برای نوردهی است استفاده از دکلانشور برای جلوگیری از لرزش دوربین و سه پایه ضروری به نظر می رسد .در مورد انتخاب

نوع فیلم هم توصیه فیلم حساسیت 400 (در گرفت کامل) و حساسیت 100 در هنگام گرفت جزیی است . البته باید در انتخاب نوع فیلم هم دقت فرمایید و سعی کنید فیلمی را انتخاب نمایید که حساسیت بیشتری نسبت به نور قرمز از خود نشان می دهد.

روش دوم عکاسی ، استفاده از دوربین های دیجیتالی است .قبل از هر چیز خاطر نشان می کنیم که درعکاسی نجومی نبایدازبزرگنمایی دیجیتال خاص این دوربین ها استفاده کرد .زیرا از کیفیت عکس به شدت می کاهد .در صورتی که علاقه مند به استفاده از بزرگنمایی بالاتر هستند می توانید از آداپتورهایی موسوم بهring – T که برای اتصال دوربین دیجیتال به تلسکوپ است استفاده نمایند.( برخی از اینT-Ring  ها درانجمن موجود است)

آخرین توصیه به شما عزیزان در زمینه عکاسی آن است که برای عکسبرداری قبل از شروع خسوف سعی کنید آزمایشی را در مورد سرعت شاتر و اندازه باز بودن دیافراگم انجام دهید زیرا که حتی حرفه ای ترین عکاسان هم با آزمایش و خطا به چيره دستی در حرفه خود نایل آمده اند .نکته قابل توجه دیگر آن است که هرگز به نور سنجی دوربین اعتماد نکنید زیرا در عکاسی نجومی معمولاً با اشتباهات اساسی روبرو هستیم.حتی می توانید از لنز نرمال دوربین بهره کافی را ببرید زیرا می توانید عکسهای زیبایی از مراحل خسوف روی یک فریم و یا عکسهای تلفیقی از این پدیده با بناهای تاریخی شهر یا روستای خود تهیه کنید .

منبع:

انجمن نجوم آماتوری ایران